Trăng trên đất khách
Đối với tôi, việc xa nhà đã trở thành hằng niên, nên cũng không có gì đáng ngái ngại cho mỗi cuộc đi xa, nhưng đi xa Tổ quốc dài ngày thì tôi chưa bao giờ. Lần này thì khác, tôi được cử đi du học theo đề án của nhà nước, trong tôi rối bời và nôn nao không thể bật nên lời, mặc dù từ ranh giới quốc gia đến nơi tôi học tập là thành phố Nam Ninh, Quảng Tây (Trung Quốc) chỉ hơn hai giờ xe chạy. Có lẽ tôi sẽ không thôi quên giờ phút bước chân qua Hữu Nghị quan đặt chân lên đất Trung Quốc, khi những thông tin dồn dập về tàu cá của các ngư dân Việt Nam bị lực lượng hải quân Trung Quốc kiềm tỏa trên biển Đông. Tuy nhiên chúng tôi được “lệnh”, nhiệm vụ của các anh, chị là học và học cho tốt, “việc khác” không phải lo. Chúng tôi ý thức được rằng hành trình tương lai đang đợi chúng tôi phía trước, mặc nhiên những thách thức về mối bang giao nồng thắm song cũng không kém phần cam go.
Sang Trung Quốc đúng vào dịp “Tuần lễ vàng” kỷ niệm 60 năm Ngày thành lập nhà nước Trung Hoa và Tết Trung Thu. Mọi cái đều khác lạ, song tôi chỉ thấy ánh trăng lại quá đỗi thân quen. Đêm đầu tiên xa đất nước, tôi không tài nào chợp mắt được, tôi nằm miên man mà có cảm giác nghe được cả tiếng đập thình thịch của trái tim Tổ quốc. Ánh trăng vằng vặc dãi ra khuôn viên toà nhà ký túc xá, đêm không ngủ tôi bước ra lan can nhìn về phương nam, ánh trăng như nói hộ lòng tôi ở nơi xứ người, ánh trăng như người thân, người bạn luôn ở bên cạnh mình, là lời nhắn nhủ của những người thân và của những người mà mình trân quý, hãy dấn thân vào thực tại để vượt qua những khó khăn của quãng đời du học. Đương nhiên khó khăn trước hết của chúng tôi là ngôn ngữ, để vượt qua rào cản ngôn ngữ không phải là một điều đơn giản chút nào. Ngoài bài vở phải học trên lớp, chúng tôi liên kết với các sinh viên Việt Nam đã có thời gian và kinh nghiệm học ngoại ngữ ở bên này và tham gia Câu lạc bộ tiếng Việt của các bạn sinh viên Trung Quốc tổ chức để tăng cường giao lưu, nâng cao khả năng giao tiếp của mình. Các bạn sinh viên Trung Quốc không phải ai cũng học chuyên ngành tiếng Việt Nam, mà có những bạn học chuyên ngành kinh tế, nông nghiệp, dược… nhưng vì yêu mến tiếng Việt cũng tham gia học một cách say sưa, làm chúng tôi rất cảm động, mặt khác các bạn cũng tương đối nhiệt tình, nếu cần phải đi tìm tài liệu học tập, hay đưa đi mua sắm một số vật dụng sinh hoạt hàng ngày thì các bạn đều sẵn sàng. Ngoài ra các bạn cũng thường xuyên nhắn tin, gọi điện hỏi thăm xem chúng tôi sinh hoạt, ăn ở có hợp không…, tất cả những điều đó làm chúng tôi rất ấm lòng.
Về phía du học sinh là người Việt Nam ở Quảng Tây thì có Hội lưu học sinh, trường nào cũng có một bộ phận đảm đương công tác này và do anh S. người của Tổng Lãnh sự quán Việt Nam ở Quảng Tây phụ trách chung. Theo chúng tôi được biết, lưu học sinh Việt Nam theo học tại Trung Quốc tập trung chủ yếu là tại Quảng Châu và Quảng Tây, ở Bắc Kinh, Thượng Hải và các thành phố lớn có nhưng không nhiều vì mức sống khá cao, trong khi mức sống trung bình của lưu học sinh tại ở Quảng Tây là hơn 100 tệ/ngày. Trường Đại học Quảng Tây nơi chúng tôi theo học là do anh T., hiện đang làm nghiên cứu sinh, anh là giáo viên Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội đảm trách. Hôm chúng tôi mới đến, anh T. đã cắt cử ra một số anh, em người Việt Nam bám sát để giúp đỡ chúng tôi khi cần thiết trong lúc còn “lạ nước, lạ cái”, từ đó làm chúng tôi cũng nguôi ngoai đi nỗi nhớ nhà.
Ấn tượng nhất đối với chúng tôi đó là môi trường học tập tương đối lý tưởng, kỷ luật học tập rất nghiêm khắc, mỗi sinh viên đều phải nỗ lực hết sức thì mới “nuốt nổi” chương trình nếu không muốn bỏ tiền túi học lại hoặc xách va li về nước, nên dù xa nhà, thiếu sự quản lý của gia đình nhưng đại đa số sinh viên trẻ ai cũng tự giác để học tập đạt kết quả tốt nhất. Giá cả tại các trường đại học cũng tương đối hợp lý, tiền phòng khoảng 3.000 tệ (1 tệ bằng 2.700 đồng)/kỳ học, tiền ăn khoảng 650 tệ/tháng, các khoảng sinh hoạt phí khác tầm 50 tệ/ngày… là có thể “chịu đựng” được, nên số lượng lưu học sinh Việt Nam sang Quảng Tây học năm sau luôn cao hơn năm trước.
Do ở Quảng Tây, gần với quê nhà, nên các bạn lưu học sinh ở phía bắc Việt Nam thi thoảng vẫn bắt tàu hay xe ô tô liên vận về. Giá tàu, xe cũng không phải là đắt lắm, đi tàu từ Nam Ninh về Hà Nội là 147 tệ, từ Hà Nội sang là 370 nghìn đồng, ô tô thì rẻ hơn một chút chỉ với 300 nghìn đồng, nhưng lại chạy ban ngày. Cho nên nỗi nhớ nhà không mấy khi thường trực trong các bạn. Đối với các bạn lưu học sinh sống ở miền trung, miền Nam đại đa số là không về do đi lại nhiều chặng, tương đối bất tiện, vì vậy nhiều bạn, nhất là con gái cứ chiều chiều lại sơ sẩn trong các khuôn viên của trường, hay tụ tập đến phòng nào đó nói chuyện huyên thuyên cho vơi đi ánh chiều không có hoàng hôn cũng nhớ nhà. Lớp chúng tôi lại nghĩ ra một cách, cứ cuối tuần vào chiều thứ 6 thì tổ chức “bữa cơm gia đình” mà chúng tôi vẫn nói đùa là “buổi đại tiệc ẩm thực Việt Nam”, thông qua người quen thường hay đi, về giữa Việt Nam và Trung Quốc, các bạn đã đặt các gia vị thuần Việt Nam để người quen mang sang như chanh, mắm tôm, riềng, xả, ớt ré, mắm xịn Phú Quốc, gà đồi Lạng Sơn, kể cả rau sống made in Việt Nam, bánh nhúng Bình Định, mọi người đi chợ, rồi xúm vào làm cơm với các món ăn thuần Việt Nam, bữa cơm tuy rất đơn sơ song giàu ý nghĩa, làm cho lòng người rưng rưng khi hương vị quê hương thấm vào lòng mình, vừa ấm cúng, lại được chia sẻ, thắt chặt tình đoàn kết, tính cộng cồng, trong khi mùa đông phương Bắc rất lạnh giá, những người sống ở miền Trung, Tây Nguyên như tôi như được sưởi ấm về tình quê hương, nghĩa đồng bào, đùm bọc lẫn nhau ở nơi đất khách, quê người. Đối với các ngày lễ, tết như Ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước 30-4, Quốc khánh 2-9, Trung Thu, ngày Phụ nữ Việt Nam 20-10, Ngày Nhà giáo Việt Nam… các lưu học sinh Việt Nam thường tổ chức dạ tiệc nhỏ theo điều kiện của mình và có mời thầy, cô giáo và các bạn sinh viên Trung Quốc tham gia. Như dịp kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam, chúng tôi vẫn chúc mừng các thầy, cô giáo người Trung Quốc theo phong tục tôn sư trọng đạo của người Việt Nam, làm các thầy, cô giáo rất cảm động và đặc biệt các bạn lưu học sinh Việt Nam ở Trường Đại học Quảng Tây đã tổ chức được đêm liên hoan văn nghệ giữa các nước Việt Nam – Lào – Thái Lan – Mianma – Trung Quốc rất có ý nghĩa.
Do Tết của người Trung Quốc trùng với Tết Nguyên đán của người Việt Nam, lại nghỉ học 1 tháng, nên khi Tết Nguyên đán đến, các lưu học sinh Việt Nam thường trở về nhà, các trường đại học ở Quảng Tây vẫn tổ chức xe ô tô để đưa lưu học sinh về nước với giá “mềm” hơn so với ở ngoài. Vậy nên Tết Dương lịch, hay còn gọi là “Tết sinh viên”, đối với lưu học sinh bao giờ cũng là kỷ niệm khó phai mờ. Tết Dương lịch được nghỉ 3 ngày, nên các lưu học sinh thường tổ chức đón “giao thừa” ở một địa điểm cố định nào đó, tổ chức đi thăm các danh lam thắng cảnh, đi công viên hoặc giao lưu với các bạn sinh viên Trung Quốc ở xa nhà không về. Lúc này mọi người đã nói nhiều hơn về Tết Nguyên đán và rục rịch đi mua sắm một số vật phẩm đặc trưng để mang về. Chúng tôi vùi đầu vào học cho thời gian qua nhanh, riêng tôi, Tết Nguyên đán đã được đếm ngược từng ngày, lòng nôn nao với biết bao mường tượng khi đặt chân trở về Tổ quốc, trở về Gia Lai thân yêu và bước vào ngôi nhà của mình trong mùa Xuân ấm áp.