Lớp tiếng Trung (khóa I) - Đề án 165

Nói tiếng Trung thế nào cho đúng

Ở đây tớ chẳng dại gì mà nói về dùng ngữ pháp tiếng Trung thế nào cho đúng, việc đó có người khác lo rồi, và cũng chẳng ngu gì lại đi bắt bẻ chữ nghĩa, ngữ pháp của người khác trong khi mình lại đang bò ra để học gần chết. Vả lại tớ cũng học bài của Vương Mông, “không nôn nóng sửa lỗi người khác” trong khi mình chưa nhìn kỹ lại mình. Nếu có thể, tớ chỉ nói dùng tiếng Trung làm sao nó đừng hợm hĩnh, tinh tướng thôi, ý tớ nói là dùng cho nó đúng nơi, đúng chỗ.

Đúng là học ngoại ngữ thì phải nói mọi lúc mọi nơi thì mới mong khá lên được, kìm hãm cái sự sung sướng ấy thì quả là quá bất tiện đi. Một trong những yếu điểm lớn nhất của người đi ra nước ngoài khi về nước là thấy cái gì cũng hay chê, cứ hay muốn thể hiện “tài năng”, sự thông thái của mình. Tốt thôi. Nhưng mà ra vẻ giỏi giang thì bạn sẽ chết bất đắc kỳ tử. Rồi gặp đâu viết chữ đấy, gặp đâu thao thao bất tuyệt ngoại ngữ đấy, đúng là tốt cho bạn thật nhưng chắc là sẽ có những ánh mắt nhìn bạn vừa kỳ dị, vừa không có chút thiện cảm chút nào. Bạn hãy cứ tưởng tượng, đang ngồi trong cơ quan, bạn nhận được điện thoại của bạn học tiếng Trung cùng lớp, thay là phải đi ra ngoài, chỗ nào vắng để bạn có thể huyên thuyên với bạn mình tiếng Trung cho bõ, bạn lại cứ ngồi trong phòng như lên đồng với bạn của bạn bằng tiếng Trung. Lần đầu, các đồng nghiệp của bạn sẽ bảo rất đểu là “anh/chị giỏi nhỉ, nói tiếng Trung như gió” (mặc dù là bạn giỏi thật)… Rồi đến lần thứ ba họ sẽ không nói gì với bạn mà họ sẽ nói với nhau rằng, mới được có vài chữ, mới đi nước ngoài về mà ti toe, tinh tướng.

Tương tự trong một bàn tiệc nào đó, bỗng nhiên bạn vớ được ông bạn vàng, thay vì bạn chỉ thi thoảng vài câu tiếng Trung cho đỡ nhớ thôi (bạn cũng nên nhớ là chỉ nói cho bạn bạn đủ nghe), bạn với ông bạn vàng lại như đi vào như chỗ không người, suốt buổi chỉ nói tiếng Trung như bạn đang chửi cả bàn ấy là lũ ngu thì bạn hỏng bét. Những người trong bàn tiệc đôi khi không ngớt lời khen, “hai bạn học tiếng Trung ngon nhỉ”, song có khi trong lòng họ đang rủa “mẹ, tự dưng lòi đâu ra hai thằng dở hơi không biết”. Ấy là người ta cho bạn thể hiện mình thái quá, lại thiếu tôn trọng đến người xung quanh, mặc dù trong đầu bạn chẳng có ý gì.

Nói đến đây làm tớ lại nhớ hôm khai giảng lớp mình ở bên Trung Quốc, có “chị” chín tháng nào đó rất vinh dự tự hào được lên phát biểu ý kiến, thay vì phải nói tiếng Việt, trước bá quan văn võ sau đó mới dịch lại tiếng người ta, “chị” ấy lại chơi nguyên một bài cảm tưởng bằng tiếng Trung, ý “chị” ấy như nói với chúng tớ là tôi giỏi tiếng Trung lắm rồi, tôi mót nói tiếng Trung lắm rồi, tôi phải nói tiếng Trung thôi, tôi không nói tiếng mẹ đẻ đâu. Làm tớ cứ nhìn trân trân “chị” ấy như đứng tròng, “chị” ấy mặc áo dài đẹp thế, cái miệng xinh thế, sao lại nói… hồ đồ thế, tớ cảm thấy đầu óc của “chị” ấy bị trục trặc, hoặc là “chị” ấy ngớ ngẩn, hoặc là phông văn hóa của “chị” ấy có vấn đề. “Chị” ấy đã quên béng một trong bốn điều rất sơ đẳng nhất trong lễ tân ngoại giao đó là “tôn trọng bạn, tự trọng mình”. Dù bạn có giỏi ngoại ngữ đến mấy thì trong nghi thức ngoại giao, bạn buộc phải nói tiếng mẹ đẻ rồi sau đó mới phiên dịch sang tiếng của nước sở tại.

Thế nên nói tiếng Trung thế nào cho đúng không phải chỉ là ở ngữ pháp, tròn vành, rõ chữ không thôi.